Thursday, March 17, 2011

मेरा सर र शिक्षक

म सानो सँदा आमाले भन्थिन
नानी सर बन्नु पर्छ त्यसैले
राम्ररी पढ्नु् पर्छ
म आमाको कुरामा मौन बस्थे
किनभने, मलाई सरप्रति कुनै लगाव थिएन
आमा सोच्दथीन होला
यसले मौन स्वीकृति दिई
मेरो छोरी सर अवश्य बन्छे
म किन सर बन्नु ?
विर्सेर होमवर्क नगर्दा लाठी लगाउने
एकदिन ठिला भए घुँडा टेकाउने 
कक्षा बाहिर निस्कियो कि लाठी लगाई खेदाउने,

मेरा सर मलाई हेर्नै डरलाग्थ्यो
त्यसैले मलाई कसरी सरप्रति लगाव होस
आकर्षण होस र म सर बन्नु
हाम्रा सर डरलाग्दा थिए
उनको अगाडी हामी सधैं नतमस्तक हुनुपर्ने
शिर ठाडो पार्छन ? भनी प्रश्न गर्ने
म सोच्दथे पडाउने त शिक्षक होइन कसरी सर ?
तर जब मैले बुझँे ति साँच्चीकै सर रहेछन । 
त्यसैले होला ति सर प्रति म मा कुनै आकर्षित थिइन
र मलाई सर बन्नु पनि थिए ।

जब म ठुली भएँ मेरा साथीहरु पनि धेरै भए
अनि मेरा सर ‘सर‘ बाट शिक्षक भए झै लाग्न थाल्यो
बाटोमा टेडो आँखा पार्ने सर पनि 
मुसुक्क हास्ने शिक्षक भए
एँ तँ कहाँ हिडेकी ? म पनि उनी आइज
म पु¥याइदिन्छु , कहिले मोटर साइकल, कहिले साइकल
एकै परिवार जस्ता 
आहा हाम्रा शिक्षक

म रनभुल्लमा पर्थे
पहिला पहिल चाँही सरले किन त्यसो गरेका होलान ?
म सानो भनेर हेपेका ? कि ठुली भएँ भनेर माया गरेका ?
तै पनि मलाई आमाले भनेको कुरा याद आइरहन्थ्यो 
र घरि घरि लाग्थ्यो
म सर नभए पनि शिक्षक बन्छु त ?

मेरो उमेर बढ्दे  गयो, क्लास चढ्दै गएँ 
मेरा सरहरु सबै नै शिक्षक भइसके जस्तो लाग्न थाल्यो
मैले शिक्षकका बारेमा सुन्दै, बुझ्दै र अनुभव गर्दै गएँ 
एकदिन मेरा एउटा शिक्षक आएर
धाप दिँदै भन्नु भयो,
यो त कति राम्रो भइछ ? 
तर मलाई शिक्षकले यति राम्रो बोलेको भन्दा पनि 
धाप मार्दा तानेको बोटिस छोड्दा असर भयो
म रातो पिरो भएँ
म हाँस्नु सिवाय केहि थिएन
सोचे शिक्षक भएर पनि ..................................?
पछि पछि मैले मेरा शिक्षकबाट 
धेरै धेृरै कुराहरु थाहा पाउँदै गएँ 
सिक्दै गएँ अनि निर्णय गरेँ 
सर शिक्षक किन बन्ने ? 
आदर्शवान बन्न ? चरित्रहिन हुन ?

साथीहरु माझ शिक्षकका बारे सोधखोज गरेँ
पछि थाहा पायौं हाम्रा शिक्षक कति चरित्रवान रहेछन् ?

कोहीले मेरा साथीको गोजीबाट केही निकाल्न खोजे रे ?
आँखा चिम्म गर भनी खै के के के के गरे रे ?
धेरै ले त भने मलाई मेरो बोटिस नै चुँडियो
त्यसैले त स्कुल छोडी घर जान परिगो
हाम्रा सर त चिया बगान त्योसँग गाछ रे
आफ्नै भाईको गलफ्रेण्ड समेत भगाएर ल्याछ रे
त्यसलाई त सरले हिजो रेष्टुरेन्ट लग्यो रे
कुर्ता सुरुवाल घडी जुत्ता बजारबाट किन्द्यो रे
अर्कै सँग घुम्न जाँदा बुढी माइत गइछ रे
पछि कसम खाई उसले फकाई फुल्याइ ल्याएछ रे
उसले पनि विद्यार्थी नै भगाएर लगेछ रे
जेठी बुढी नसकेर घर छाडी गइछ रे
.                  ..........................................क्रमस


Sunday, March 13, 2011

१९४७ को -त्रिपक्षीय सन्धि

सन् १८१५ को सुगौली सन्धिपछि अंग्रेजहरुले गोर्खालीहरुलाई ब्रिटिश सेनामा संलग्न गराइछाडे, यद्यपि यसमा नेपाल सरकारले औपचारिक स्वीकृति दिएको थिएन । अमरसिंह थापा र अक्टरलोनीबिच सन्धि भएपछि अक्टरलोनीले ३ सय जवान युद्धबन्दी गोर्खाली सैनिकहरुलाई सम्मिलित गरी सन् १८१९ अप्रिल २४ तारिखका दिन एक पल्टन खडा गरे । १८८५ मा आएर राणा सरकारले यसलाई औपचारिकता स्वीकृती प्रदान ग¥यो । वि.संं. १९४२ साल भाद्र ८ गते जारी गरेको इस्तिहारमा त ब्रिटिश सेनामा भर्ती हुन गएमा त्यसरी भर्ती हुन जाने व्यक्तिसँग सरकार खुशी हुने कुरा उल्लेख भएको पाइन्छ ।
गोर्खाली सेनालाई ब्रिटिश–भारत र भारतले सदैव युद्धग्रस्त क्षेत्रमा अग्रपंक्तिमा राखेको देखिन्छ । १८२५–२६ तिर भारतको भरतपुर कब्जा गर्न यही फौज खटिएको थियो भने सन् १८५७ को सिपाही विद्रोह दबाउन जंगबहादुर आफैंले फौजको नेतृत्व गरेका थिए । पहिलो विश्वयुद्धमा दुई लाख गोर्खाली सेनाले भाग लिएका थिए भने दोस्रो विश्वयुद्धका बेला ब्रिटिश सेनाअन्तर्गत ४५ गोर्खा बाहिनी खडा गरिएको थियो । दुई महायुद्धमा वीरगति प्राप्त गर्ने गोर्खाली सैनिकहरुको संख्या करिब ४५ हजार रहेको प्रमाणित भएको छ । अंग्रेज सरकारले नेपाललाई गोर्खा भर्तीबापत प्रतिवर्ष भा.रु. १० लाख उपलब्ध गराउन थाल्यो । यसरी ब्रिटेनले नेपाललाई धन उपलब्ध गराउन थालेपछि राणा सरकारले पनि अंग्रेजलाई जन उपलब्ध गराउन कुनै कसर बाँकी राखेन ।
गोर्खा सैन्यको बाँडफाँडका सम्बन्धमा ६ नोभेम्बर १९४७ मा एक सम्झौता गरे तर उक्त सम्झौताको कार्यान्वयन नेपालको स्वीकृतिबिना हुन नसक्ने भएको हुँदा ७ नोभेम्बरमा नेपाल, बेलायत र भारत यी तीनै सरकारका बीच एक त्रिपक्षीय सन्धि सम्पन्न भयो । तर यो सन्धि पनि आजसम्म गोप्य नै छ । विभिन्न पुस्तक र विद्धान्हरुका फुटकर लेखका आधारमा हिरण्यलाल श्रेष्ठले यस विषयमा प्रकाश पार्नुभएको छ । त्यसका आधारमा हेर्दा उक्त त्रिपक्षीय सन्धिका मूल बुँदाहरु यसप्रकार छन् ः
१.ब्रिटिश भारतीय सेनामा रहेका १० वटा राइफलमध्ये दोस्रो, छैटौं, सातौं, दशौं गोर्खा राइफल्स ब्रिटिश सेनाअन्तर्गत लगिने र बाँकी भारतको सेनामा राखिने भयो ।